Aktywne filtry

William Mitchell Wyczyść wszystko

Stalówki i obsadki

Najlepsze stalówki dla początkujących

Stalówki dzielą się na dwa podstawowe rodzaje. Pierwszy z nich to stalówki tępo zakończone, mające szeroką, płaską końcówkę. Są nieelastyczne, a to jaka będzie pisana przez nas linia zależy od kształtu końcówki piszącej. Im szersza jest końcówka stalówki – tym grubsze linie uzyskamy. Pisanie w ten sposób to najstarsza technika kaligraficzna, służy więc do starszych krojów pisma jak unicjała, italika, minuskuła karolińska, style gotyckie czy pismo rondowe.

Przy każdym modelu mamy do wyboru różne szerokości końcówki (wyrażone w milimetrach), które determinują wielkość liter, jaką uzyskamy. Do pierwszych ćwiczeń polecamy szerokość ok. 2 mm. Warto zacząć od tej lub większych szerokości, ze względu na lepiej widoczne elementy liter.

Jaką stalówkę szeroką wybrać dla początkujących? 

Drugi rodzaj stalówek to takie o ostrej, cienkiej końcówce. Grubość linii różnicujemy przez różnicowanie nacisku. Im mocniej dociśniemy stalówkę do kartki – tym grubszą linię uzyskamy. W zależności od elastyczności stalówki – im większa elastyczność – tym większą różnicę grubości możemy uzyskać i tym mniejszy nacisk musimy stosować. Technika z użyciem ostrych, miękkich narzędzi służy do nowoczesnych krojów pism – kursywy angielskiej (Copperplate) czy kaligrafii nowoczesnej. 

Jaką stalówkę elastyczną wybrać dla początkujących? Na początku najlepsze będą stalówki średnio-elastyczne. Oprócz tego przy pierwszych ćwiczeniach warto wybrać stalówki typu G, które mają zaokrągloną końcówkę. Dzięki temu, że końcówka nie jest tak ostra – nie będzie wbijać się w papier przy zbyt mocnym nacisku. 

Stalówki, które polecamy pierwszych ćwiczeń, to:

Jak przygotować stalówkę do użycia?

Zanim zaczniemy używać naszej świeżo zakupionej stalówki, musimy ją jeszcze wyczyścić, aby usunąć nałożoną na nią warstwę ochronną tłuszczu, zabezpieczającego ją przed uszkodzeniem w trakcie transportu. 

Do tego celu możemy użyć różnych środków dostępnych w każdym domu – przetrzeć pastą do zębów, płynem do mycia naczyń czy alkoholem lub zmywaczem do paznokci. Co ciekawe stalówkę możemy wbić (delikatnie) w surowego ziemniaka na kilkanaście minut. Stalówkę można również opalić nad ogniem (np. świecy), ale nie rekomendujemy tego rozwiązania – bardzo łatwo jest w ten sposób stalówkę zniszczyć i uczynić niezdatną do użytku. Niezależnie od wybranej przez nas metody – w efekcie tusz powinien rozkładać się równomiernie na zamoczonej powierzchni stalówki, przylegając do niej. Na nieprzygotowanej, tłustej stalówce tusz zbiera się w krople, uniemożliwiając jej efektywne użycie. Jeśli taki efekt nadal się utrzymuje – wystarczy czynność oczyszczania stalówki powtórzyć.

Rodzaje obsadek w kaligrafii

Obsadka to element, który trzymamy podczas pisania i do którego mocujemy stalówkę. Zazwyczaj są wykonane z drewna (sosnowego, jak również z drewien szlachetnych) lub tworzywa. 

Obsadki dzielą się na proste i skośne, zgodnie z nazwami różnicuje je kąt nachylenia stalówki względem papieru po jej zamocowaniu. Obsadki skośne są wyprofilowane w taki sposób, aby założyć z góry kąt pisania jako 55 stopni, dzięki czemu znacznie ułatwiają pisanie w pochyłych krojach pisma takich jak kursywa angielska (Copperplate) i Spencerian.

Do wyboru mamy zwykłe obsadki, jak również takie z profilowanym lub korkowym uchwytem. Obsadka profilowana (np. taka lub taka) jest bardziej ergonomiczna i wygodniejsza do trzymania (chociaż oczywiście to zależy też od indywidualnych preferencji). Uchwyt korkowy dla wielu osób jest sporym udogodnieniem. Jest miękki i sprawia, że przy dłuższym kaligrafowaniu nie bolą palce. Niektórzy jednak wolą obsadki bez takiego uchwytu – przeszkadza im dodatkowa grubość odczuwalna w dłoni, a korek łatwo pobrudzić atramentem czy tuszem. Na szczęście obsadki to niewielki koszt, więc można sobie pozwolić na przetestowanie kilku w drodze do tej “jedynej”.

Jaka obsadka dla początkujących? Na sam początek wystarczy wyposażyć się w obsadkę prostą – Deml oferuje wybór różnych kolorów i wzorów. Jest to koszt zaledwie kilku złotych. Jeśli planujemy dużo kaligrafować – warto rozważyć wygodniejszy uchwyt – profilowany lub korkowy. Większość osób zaczyna od obsadek prostych, natomiast jeśli jesteście zdecydowani na pismo pochyłe – warto pracować z obsadką skośną.

Jak umieścić stalówkę w obsadce?

Prawidłowe zamocowanie obsadki to wbrew pozorom nic trudnego. Co więcej – znaczna większość stalówek będzie pasować do obsadek prostych i skośnych. Są to obsadki uniwersalne, czyli przy pomocy jednej można korzystać z różnego typu stalówek. 

Wyjątek stanowią stalówki i obsadki rysunkowe. Mają one specjalny kształt i są kompatybilne tylko ze sobą nawzajem. Serię obsadek rysunkowych oferuje marka Joseph Gillot, a odpowiednie do nich obsadki produkuje firma William Mitchell. Do modelu 52 pasują stalówki Joseph Gillot  o numerach 170, 290, 291, 303, 404, 1068A i 1950. Natomiast do modelu 51 – te o numerach: 659, 850 i 2788. Na szczęście dopasowanie pozostałych stalówek będzie dużo łatwiejszym zadaniem.

Jak umieścić stalówkę w obsadce prostej? Jeśli końcu takiej obsadki znajduje się metalowy wkład z ząbkami w środku – stalówkę należy umieścić między dwoma ząbkami, a zewnętrznym metalowym okręgiem – w miejscu gdzie jest on przerwany. Ważne jest, aby nie wkładać stalówki między cztery ząbki – wówczas nie będzie się dobrze trzymać.

Jeśli na końcu obsadki mieści się okrąg lub okręgi (bez metalowych ząbków w środku) – stalówkę trzeba włożyć w jeden z okręgów. Powinna ciasno przylegać do obsadki, nie może się ruszać. Według ogólnej zasady – stalówka pasuje do obsadki, jeśli nie porusza się podczas pisania. 

Jak umieścić stalówkę w obsadce skośnej? Jeśli obsadka ma plastikowe ramię – wówczas mocowanie będzie takie, jak w przypadku powyższej obsadki prostej. Różnicą jest to, w którym miejscu okręgu powinniśmy umieścić stalówkę. Zrobimy to inaczej w zależności od tego czy jesteśmy prawo- czy leworęczni. Dla osoby praworęcznej ramię powinno być z lewej strony, a stalówka wskazywać w prawo. Dla osoby leworęcznej ramię będzie po prawej stronie, a stalówka wskazywać w lewo. Innym rodzajem mocowania obsadek skośnych jest ramię metalowe. Sam uchwyt może być zarówno plastikowy, jak i drewniany. Stalówkę umieszcza się między blaszkami ramienia, które powinno być umiejscowione po prawej lub lewej stronie w zależności od tego, którą ręką piszemy – tak jak wyżej. Dużym plusem ramienia metalowego jest to, że można je dowolnie przyginać, co umożliwia dopasowanie do kształtu stalówki. Należy jednak uważać by nie robić tego zbyt często, bo wówczas możemy całkowicie zniekształcić blaszkę.